Ρωσική βιβλιοκτονία στην Ουκρανία...

 

 «Οι ειδήσεις των τελευταίων ημερών, που δύσκολα βρίσκουν χώρο στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας, φέρνουν στο φως μια τρομακτική διάσταση του πολέμου στην Ουκρανία. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία που μεταδίδουν διεθνή δίκτυα όπως το BBC, μέσα σε ένα και μόνο καλοκαίρι, οι ρωσικές αεροπορικές επιδρομές κατάφεραν να μετατρέψουν σε στάχτη πάνω από 12 εκατομμύρια βιβλία. Σκεφτείτε το μέγεθος: πρόκειται για το ένα τρίτο της συνολικής ετήσιας βιβλιοπαραγωγής μιας ολόκληρης χώρας.

Οι αριθμοί αυτοί δεν είναι απλώς στατιστικές απώλειες μιας οικονομίας. Είναι το αποτύπωμα ενός μεθοδευμένου πολιτισμικού αφανισμού. Όταν ρωσικοί πύραυλοι ακριβείας και drones-καμικάζι πλήττουν το τυπογραφείο Factor-Druk στο Χάρκοβο ή τις μεγάλες αποθήκες του εκδοτικού οίκου Ranok, δεν χτυπούν στρατιωτικούς στόχους. Χτυπούν το μέλλον. Οι άνθρωποι των γραμμάτων στην Ουκρανία, εκδότες, συγγραφείς και υπεύθυνοι βιβλιοθηκών, χρησιμοποιούν έναν όρο με ιδιαίτερο βάρος: bibliocide (βιβλιοκτονία). 

Από την έναρξη της ρωσικής εισβολής, περισσότερες από 220 βιβλιοθήκες έχουν ισοπεδωθεί πλήρως, ενώ πάνω από 670 έχουν υποστεί βαρύτατες ζημιές, σύμφωνα με το Ukrainian Book Institute. Ο συνολικός αριθμός των ουκρανικών βιβλίων που έχουν καταστραφεί ή λεηλατηθεί στα κατεχόμενα εδάφη φέρεται να ξεπερνά το αδιανόητο νούμερο των 200 εκατομμυρίων.

Για την αυτοκρατορική ρητορική του Κρεμλίνου, η Ουκρανία ως ξεχωριστή πολιτισμική και εθνική οντότητα δεν υφίσταται. Επομένως, η καταστροφή της γλώσσας, της λογοτεχνίας και της ιστορικής μνήμης αποκτά ιδιαίτερη σημασία μέσα σε αυτό το πλαίσιο. Γιατί κανείς δεν μιλάει για τον πόλεμο αυτόν που συνεχίζεται έπειτα από τεσσεράμισι χρόνια; 

Η απάντηση είναι πολυεπίπεδη και ενοχλητική. Στην Ελλάδα τείνουμε να δείχνουμε ενδιαφέρον για τις διεθνείς κρίσεις μόνο όταν αγγίζουν την τσέπη μας (ενέργεια, ακρίβεια) ή την άμεση ασφάλειά μας (ελληνοτουρκικά). Η καταστροφή της Ουκρανίας θεωρείται ένα «μακρινό, αφηρημένο πρόβλημα» που δεν επηρεάζει την καθημερινότητα του μέσου Έλληνα πολίτη. Αυτός ο κυνικός πραγματισμός μάς εμποδίζει να δούμε ότι η υπεράσπιση του πολιτισμού και της ελευθερίας του λόγου είναι οικουμενική μάχη.

Από την άλλη, υπάρχει μια ιδιότυπη πνευματική ασυλία που ένα τμήμα της ελληνικής κοινωνίας και της διανόησης συνεχίζει να παρέχει στη Ρωσία, εγκλωβισμένο σε ξεπερασμένα στερεότυπα περί «ομόδοξου ξανθού γένους» ή σε έναν στείρο, αντανακλαστικό αντιαμερικανισμό που βαφτίζει κάθε έγκλημα του επιτιθέμενου ως «αναγκαία άμυνα απέναντι στο ΝΑΤΟ». Η καταστροφή του πολιτισμού αντιμετωπίζεται με έναν γεωπολιτικό κυνισμό: «Πόλεμος είναι, αυτά συμβαίνουν».

                   (Απόσπασμά άρθρου της A. Μ. Δρουμπούκη από την ATHensvoive)