Το πρόβλημα της Ευρώπης...

 

«Η ομιλία της Κριστίν Λαγκάρντ στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ δεν προκάλεσε καμία έκπληξη σε όποιον παρακολουθεί συστηματικά τα τεκταινόμενα στην Ευρώπη. Η πρόεδρος της ΕΚΤ περιέγραψε ένα μεταπολεμικό μοντέλο ανάπτυξης που εξασθενεί, μια Κίνα που ανταγωνίζεται πλέον την Ευρωζώνη στο 40% των κλάδων - όπου η ήπειρος κατείχε παλαιότερα πλεονέκτημα, έναντι 25% στις αρχές της δεκαετίας του 2000, ενεργειακό κόστος υπερδιπλάσιο από το Αμερικανικό, και έναν κόσμο όπου μόνο πέρυσι θεσπίστηκαν πάνω από 2.500 νέα περιοριστικά μέτρα στο διεθνές εμπόριο. Το πρόβλημα όμως δεν είναι όσα είπε. Το πρόβλημα είναι πότε τα είπε, και το ότι χρειάστηκε να τα ξαναπεί.

Δύο χρόνια νωρίτερα, τον Σεπτέμβριο του 2024, ο Μάριο Ντράγκι . Στο κείμενο του  εντόπιζε τρεις άξονες καθυστέρησης της Ευρώπης έναντι των ΗΠΑ και της Κίνας. Το χάσμα καινοτομίας, την απουσία κοινού σχεδίου για αποανθρακοποίηση και ανταγωνιστικότητα, και τα κενά ασφάλειας που αυξάνουν την εξάρτηση από τρίτες χώρες.  Η έκθεση έκρουε από τότε τον κώδωνα του κινδύνου για το μέλλον της ΕΕ. 

Το ρυθμιστικό βάρος της Ένωσης έχει γίνει ασφυκτικό. Κάθε νέος κανόνας, κάθε πρόσθετη υποχρέωση συμμόρφωσης, σημαίνει για μια επιχείρηση περισσότερο χρόνο σε δικηγόρους και λογιστές και λιγότερο σε ανάπτυξη προϊόντος. Ο πολλαπλασιασμός αυτού του βάρους επί είκοσι επτά διαφορετικά εθνικά καθεστώτα, αποτυπώνει  την εικόνα μιας ηπείρου όπου η ίδια η νομοθεσία λειτουργεί ως εμπόδιο και όχι ως πλαίσιο ασφάλειας. Είναι ενδεικτικό ότι μεταξύ 2019 και 2024 η Ένωση έθεσε σε ισχύ περίπου 13.000 νομοθετικές πράξεις, έναντι 3.500 στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το τίμημα ήταν συγκεκριμένο. 

Μεταξύ 2008 και 2021, το 30% των νεοφυών επιχειρήσεων αποτίμησης άνω του ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων (unicorn companies) εγκατέλειψε την Ένωση, αναζητώντας αλλού το κεφάλαιο και την ευελιξία που η ίδια η ήπειρος αρνιόταν να τους προσφέρει.   Αυτή είναι η ακριβής εικόνα της  πολιτικής  στην Ευρώπη. Διάγνωση, ψήφισμα υπενθύμισης, νέα διάγνωση από άλλο θεσμικό όργανο, και η «EU Inc.» να επαναπροτείνεται ως νέα ιδέα το 2026 όπως ακριβώς είχε συμβεί το 2024.

Εδώ προκύπτει  το πραγματικό ερώτημα, και δεν είναι οικονομικό. Γιατί μια Ένωση που γνωρίζει με ακρίβεια δεκαδικού ψηφίου το κόστος της αδράνειάς της συνεχίζει να μένει αδρανής; Η απάντηση βρίσκεται σε έναν φαύλο κύκλο που τροφοδοτεί ο ίδιος τον εαυτό του. Αδύναμοι ηγέτες σε επίπεδο Ένωσης σημαίνει αναβαλλόμενες αποφάσεις, στασιμότητα, και πολίτες που βλέπουν τα προβλήματά τους να διαγιγνώσκονται επανειλημμένα χωρίς ποτέ να λύνονται. Κάθε ηγέτης, ατομικά, έχει συμφέρον να ικανοποιεί το εθνικό του ακροατήριο, αφού εκεί κρίνεται η πολιτική του επιβίωση. 

Το άθροισμα όμως αυτών των ατομικά ορθολογικών επιλογών παράγει ένα συλλογικό αποτέλεσμα ζημιογόνο, μια Ευρώπη χωρίς ηγεσία ικανή να αναλάβει κόστος. Το ερώτημα που πραγματικά θέτει η ομιλία της Λαγκάρντ δεν αφορά την οικονομία της Ευρώπης. Θέτει έμμεσα  αλλά με ουσιαστικό τρόπο το ερώτημα αν η γενιά ηγετών που τη διοικεί σήμερα την ΕΕ διαθέτει το ανάστημα και το πολιτικό βάρος να σπάσει έναν κύκλο που η ίδια τροφοδοτεί. 

Σε τελική ανάλυση, η ιστορία δεν κρίνει όσους διαγιγνώσκουν σωστά. Κρίνει όσους από τη διάγνωση περνάνε σε πράξεις και κυρίως όσους  ενώ γνωρίζουν, δεν αποφασίζουν».

(Απόσπασμα άρθρου του Γ.Βουλγαράκη από το liberal.gr)