Λίμνη Ζηρού: όλα "χύμα στο κύμα"...

 

Η Λίμνη Ζηρού εκπέμπει για ακόμη μια φορά  σήμα κινδύνου, παραδομένη στην  εγκατάλειψη και την απαξίωση. Αυτές οι εικόνες δεν θυμίζουν σε τίποτα έναν οργανωμένο προορισμό που θα έπρεπε να αποτελεί πόλο έλξης για οικογένειες και φυσιολάτρες από κάθε γωνιά της Ελλάδας, αλλά παραπέμπουν σε έναν άναρχο, «χύμα» χώρο που υποβαθμίζεται μέρα με τη μέρα.

Είναι τουλάχιστον θλιβερό ένα τέτοιο σπάνιο φυσικό τοπίο, με την απαράμιλλη ομορφιά της λίμνης και του παραλίμνιου δάσους, να μην τυγχάνει της στοιχειώδους φροντίδας από τους αρμόδιους φορείς. Η έλλειψη οράματος, οργάνωσης και καθαριότητας στερεί από την τοπική κοινωνία και τον τουρισμό ένα ισχυρό χαρτί ανάπτυξης.

Σκουπίδια και ξεχειλισμένοι κάδοι ρυπαίνουν το δάσος, αυτοσχέδιες κατασκευές και παρατημένα υλικά: παλέτες, σκορπισμένα ξύλα, σκισμένοι μουσαμάδες και μπλε πλαστικά βαρέλια συνθέτουν ένα σκηνικό οπτικής ρύπανσης ακριβώς δίπλα στις όχθες της λίμνης. Αντί για προσεγμένα μονοπάτια, κιόσκια και ασφαλείς υποδομές για παιδιά και γονείς, μια εικόνα διάλυσης από κάτι που εγκαταλείφθηκε στη μοίρα του. Αντί για ένα οργανωμένο αναψυκτήριο κάποια όμορφα τραπεζοκαθίσματα που δεν τα διαχειρίζεται κανείς ενώ αδέσποτα σκυλιά κυνηγάνε αυτοκίνητα και πεζοπόρους…   

Το σκηνικό συμπληρώνεται από μια σειρά δομικών προβλημάτων που αποδεικνύουν ότι η απαξίωση δεν είναι περιστασιακή, αλλά βαθιά ριζωμένη.

Τα ιστορικά κτίρια της Παιδόπολης αντί να έχουν αποκατασταθεί και να βρουν νέες χρήσεις σφύζουν από ζωή ρημάζουν παραδομέν στη φθορά του χρόνου. Τα γήπεδα έχουν μετατραπεί σε ζούγκλες από χορτάρια. Εκεί που θα έπρεπε να αθλούνται παιδιά και νεολαία κυριαρχεί η απόλυτη ερήμωση.

Η πρόσβαση γίνεται από έναν άθλιο χωματόδρομο, ο οποίος κάθε φορά που περνάει αυτοκίνητο σηκώνει σύννεφα σκόνης, πνίγοντας τους πεζούς επικαθίζοντας πάνω στο ευαίσθητο οικοσύστημα.

Η παντελής έλλειψη ελέγχου επιτρέπει το άναρχο ελεύθερο κάμπινγκ παντού, ενώ οι υπαίθριες ψησταριές ανάβουν ανεξέλεγκτα δίπλα στα δέντρα, δημιουργώντας έναν διαρκή κίνδυνο πυρκαγιάς για το δάσος.

Το πεζοδρόμιο που κάποτε χαράχτηκε έχει ουσιαστικά εξαφανιστεί, ενώ το πλακοστρωμένο μονοπάτι που οδηγεί στην κορυφή του λόφου έχει θαφτεί ολοκληρωτικά κάτω από τα βάτα και την πυκνή βλάστηση, όντας πλέον εντελώς απροσπέλαστο.

Ξεχειλισμένοι κάδοι, πεταμένα πλαστικά, μπολ και υλικά οικοδομών (παλέτες, μουσαμάδες, βαρέλια) συνθέτουν το σκηνικό της απόλυτης οπτικής και περιβαλλοντικής ρύπανσης.

Κτηνοτρόφοι κόβουν την άθλια περίφραξη για να μπαίνουν τα πρόβατά τους και να βοσκούν ανενόχλητα μέσα στον προστατευόμενο πυρήνα της λίμνης!

Το πλακόστρωτο μονοπάτι που οδηγεί στην κορυφή του λόφου έχει πνιγεί από τη βλάστηση όντας σχεδόν αδιάβατο= 

Είναι ντροπή να μιλάμε για «ανάπτυξη», «τουριστικό προϊόν» και «προστασία του περιβάλλοντος» στην Ήπειρο, όταν ένα τέτοιο “διαμάντι” αφήνεται να λειτουργεί ως μια άναρχη, επικίνδυνη και βρώμικη χωματερή.

Η Λίμνη Ζηρού έχει πέσει θύμα του κλασικού ελληνικού συνδρόμου «ούτε εμείς να το αξιοποιήσουμε ούτε να το δώσουμε σε κάποιον που μπορεί». Η υποκρισία ορισμένων ομάδων, που στο όνομα μιας δήθεν «προστασίας» πολεμούν κάθε επενδυτική προσπάθεια, οδηγεί στο χειρότερο δυνατό αποτέλεσμα: τον απόλυτο εκφυλισμό. Κάτι σαν το πάρκο του Ελληνικού στην Αθήνα, δηλαδή…

Και ενώ υπήρχαν προτάσεις για μια σοβαρή , οργανωμένη και βιώσιμη αξιοποίηση από ιδιώτες, με σεβασμό στο περιβάλλον ξεσηκώθηκαν οι «επαγγελματίες» αντιδρούντες. Με κραυγές για «ξεπούλημα» και «ιδιωτικοποίηση των πάντων», μπλόκαραν κάθε προσπάθεια ανάπτυξης. Ποιο είναι το αποτέλεσμα της «νίκης» τους; Προτιμήθηκε η λύση να παραμείνει ο χώρος «χύμα», παρά να μπει μια τάξη.

Αν δημόσια και δημοτική διαχείριση σημαίνει σκόνη, σκουπίδια, πρόβατα, σκόνη, βάτα και κίνδυνος πυρκαγιάς, τότε η επιτυχία τους είναι δεδομένη.  Οι σκεπτόμενοι πολίτες όμως  της Φιλιππιάδας και της Ηπείρου γενικότερα  κουράστηκαν να βλέπουν τα «διαμάντια» της να μετατρέπονται σε άναρχες χωματερές για να μη θιχτούν οι ιδεοληψίες ορισμένων.  Στο εξωτερικό, αντίστοιχες φυσικές λίμνες (όπως στις Άλπεις, τη Σλοβενία ή την Αυστρία) αντιμετωπίζονται ως «βαρύ πυροβολικό» της τοπικής και εθνικής οικονομίας. Εκεί, η διαχείριση βασίζεται σε αυστηρό τρίπτυχο: απόλυτη προστασία της φύσης, κορυφαίες υποδομές και μηδενική ανοχή στην ανομία.

Εκεί υπάρχουν όμορφα πεζοδρόμια και μονοπάτια που επιτρέπουν σε γονείς με παιδιά, ηλικιωμένους και ΑμεΑ να περιηγηθούν με ασφάλεια.

Υπάρχουν ασφαλτοστρωμένοι δρόμοι με ελεγχόμενη πρόσβαση.

Τα παλιά ή ιστορικά κτίρια μετατρέπονται με αυστηρούς αρχιτεκτονικούς όρους σε καλαίσθητους ξενώνες, info points ή αναψυκτήρια που εναρμονίζονται πλήρως με το τοπίο.

Υπάρχει οργανωμένο κάμπινγκ ενώ το ελεύθερο κάμπινγκ απαγορεύεται αυστηρά. Αντ' αυτού, δημιουργούνται πρότυπα, οργανωμένα campsites σε καθορισμένα σημεία, με τουαλέτες, ντουζιέρες και διαχείριση απορριμμάτων.

Το άναμμα φωτιάς στο δάσος αποτελεί σοβαρό ποινικό αδίκημα με εξοντωτικά πρόστιμα. Υπάρχουν ειδικά διαμορφωμένοι, πλακοστρωμένοι χώροι πικνίκ με έτοιμες υποδομές, αν και όπου αυτό επιτρέπεται.Υπάρχει έλεγχος και κάμερες προστασίας. Η ιδέα ότι ένας κτηνοτρόφος θα έκοβε την περίφραξη για να βολτάρουν τα πρόβατά του σε προστατευόμενη ζώνη θα οδηγούσε σε αυτόφωρο, αφαίρεση άδειας και πρόστιμο μέσα σε λίγες ώρες.

Στο εξωτερικό έχουν καταλάβει ότι η δημόσια διαχείριση δεν σημαίνει εγκατάλειψη. Όταν το κράτος ή ο Δήμος αδυνατεί να συντηρήσει έναν χώρο, προχωρά σε δημόσιες-ιδιωτικές συμπράξεις (ΣΔΙΤ) ή μακροχρόνιες παραχωρήσεις σε ιδιώτες που αναλαμβάνουν με αυστηρά συμβόλαια να καθαρίζουν και να φυλάσσει τον χώρο, να  συντηρούν τα γήπεδα, τα μονοπάτια και το πράσινο, να λειτουργούν τις υποδομές (π.χ. αναψυκτήριο, ενοικίαση κανό/ποδηλάτων, ξενώνες), βγάζοντας κέρδος αλλά κρατώντας τον χώρο σε υποδειγματική κατάσταση.

Ενώ λοιπόν στο εξωτερικό οι λίμνες αυτές αποτελούν πηγή πλούτου και υπερηφάνειας, στη Φιλιππιάδα, η Λίμνη Ζηρού παραμένει θύμα ιδεοληψιών. Γιατί η λίμνη είναι ένας τόπος που αξίζει μια εντελώς διαφορετική μοίρα και διαχείριση.

Και μόλις πριν ένα μήνα διαβάζουμε ότι έπεσε θύμα παράνομης υλοτομίας, όταν «άγνωστοι» έκοψαν και εξαφάνισαν μέσα σε λίγες μέρες πάνω από 20 πανύψηλα, υγιέστατα δέντρα (περίπου 15 τόνους ξυλείας δρυός και φράξου) . Το γεγονός μάλιστα  ότι αυτό συνέβη σε προστατευόμενη περιοχή Natura χωρίς να γίνει άμεσα αντιληπτό, αποδεικνύει την τεράστια έλλειψη ελέγχου.