Αυταρχικά καθεστώτα...

 

«Κάποια στιγμή, μέσα στη φασαρία των αναλύσεων, μένει μια καθαρή εικόνα: τα αυταρχικά καθεστώτα μοιάζουν τρομακτικά μέχρι να δοκιμαστούν στα σοβαρά. Τότε φαίνονται τα κουσούρια τους. Η γραφειοκρατία τους. Η διαφθορά τους. Ο φόβος που τα κρατά όρθια και τα κάνει εύθραυστα ταυτόχρονα. Οι πρώτοι δεκατρείς μήνες της δεύτερης διακυβέρνησης Τραμπ, όπως τους είδαμε να ξεδιπλώνονται στη διεθνή σκηνή, λειτούργησαν σαν απότομη υπενθύμιση ότι ο «ελεύθερος κόσμος» δεν έχει χάσει τα δόντια του. Απλώς για ένα διάστημα έκανε ότι δεν τα έχει.

Πάρτε τη Βενεζουέλα. Το αφήγημα που έμεινε στον κόσμο δεν ήταν καν η λεπτομέρεια της επιχείρησης, όσο η αίσθηση ότι ένα καθεστώς που παριστάνει το ατσαλένιο κατέρρευσε επικοινωνιακά μέσα σε ένα βράδυ. Το Καράκας χτίζει χρόνια έναν μύθο παντοδυναμίας, με ρωσικά και κινεζικά αμυντικά συστήματα, με τις περίφημες κουβανέζικες υπηρεσίες ασφαλείας στο πλευρό του, με «λαϊκή νομιμοποίηση» και έναν στρατό έτοιμο να υπερασπιστεί το καθεστώς. Κι όμως, όταν οι ΗΠΑ αποφάσισαν να κινηθούν, η εικόνα που πέρασε ήταν ότι κανείς δεν μπόρεσε να το αποτρέψει. Αυτό πονάει περισσότερο από μια ήττα στο πεδίο. Γιατί γκρεμίζει την αυταπάτη που πουλάς στους δικούς σου: ότι είσαι απρόσβλητος.

Το ίδιο μοτίβο είδαμε και στη Μέση Ανατολή.Για χρόνια πουλιόταν, από συγκεκριμένα κέντρα, η ιδέα ότι η Ρωσία και η Κίνα έχουν «ισοφαρίσει τεχνολογικά», ότι η αμερικανική υπεροχή είναι παλιά ιστορία. Όταν όμως έρχεται η ώρα των επιχειρήσεων, αυτό που φαίνεται είναι ένα χάσμα σε πληροφορίες, σε ακρίβεια, σε συντονισμό, σε δυνατότητα προβολής ισχύος. Ακόμα κι αν κάποιος διαφωνεί με τους στόχους, δύσκολα διαφωνεί με το αποτέλεσμα στο επίπεδο της ικανότητας. Κι αυτή η ικανότητα, όσο κυνικό κι αν ακούγεται, είναι μέρος της ειρήνης: κρατά τους τον άξονα του κακού σε απόσταση. 

Το πιο ενδιαφέρον, πάντως, είναι ο τρόπος που εκτίθεται ο δήθεν νταής Πούτιν. Όχι επειδή έχασε δύο βασικούς συμμάχους μέσα σε ένα δίμηνο χωρίς να μπορεί να αντιδράσει. Αλλά επειδή φάνηκε κάτι πιο βαθύ: τα αυταρχικά μπλοκ δεν έχουν φίλους. Έχουν πελάτες. Έχουν εξαρτήσεις. Και μόλις το κόστος ανεβαίνει, οι πελάτες αρχίζουν να κοιτάνε αλλού. Από καιρό ξέρουμε ότι οι δικτατορίες έχουν εγγενείς αδυναμίες. Δεν διορθώνουν λάθη, τα κρύβουν. Δεν επιβραβεύουν ικανότητα, επιβραβεύουν υποταγή. Δεν παράγουν εμπιστοσύνη, παράγουν φόβο. Κι όταν η πίεση μεγαλώνει, ο φόβος δεν γίνεται κουράγιο. Γίνεται σιωπή. 

Τα τελευταία χρόνια πολλοί βάφτισαν αυτά τα μοντέλα ως μοντέλα «του μέλλοντος», δήθεν πιο αποτελεσματικά από τις κουρασμένες φιλελεύθερες δημοκρατίες. Οι πρώτοι δεκατρείς μήνες του Τραμπ τους χάλασαν το αφήγημα. Όχι επειδή ο Τραμπ είναι κάποιος μεσσίας. Αλλά επειδή θύμισε κάτι ξεχασμένο: όταν ο ελεύθερος κόσμος αποφασίζει να δράσει, οι μιμητές της ισχύος μοιάζουν πολύ λιγότερο παντοδύναμοι. Και τελικά αυτό είναι το πραγματικό τους πρόβλημα».

 (Απόσπασμα άρθρου του Αλ. Σκούρα από το liberal.gr)